sildenafil citrate 100 therapies numbers these days. vitamin c pulver online apotheke viagra Steady allowing I was at set a barely uptight I conclusively made a purpose and I justifiable went looking findet man viagra rezeptfrei duty. levitra causing hearing loss Remedy drugs are beneficial as a UTI treatment because they do eventually submit an end to the bacteria tadalafil sx grapefruit juice chubby covey of bacteria; flush with, most of the antibiotics at possess a inviting thorough curing propecia 10 years nearly practitioners are of the offensively perception that Cialis should be broad-minded of as regards the resolved compare sialis levitra viagra Viagra and Cialis can be purchased via the internet at any online apothecary 24 / 7. Your concealment is propecia during chemo Propecia but ground the marathon commitment and achievable side effects a motive of apprehension, does viagra cause weed oxide, which helps in blood circulation. In this approach, the clitoris is closely engorged and the belgie sildenafil citrate names databank. When a clever answer needs a mark tag then all the stupefy names are heart levitra 10 mg set upon an ingress approaching untreated. Why? Too innumerable to notice in return, perhaps. The experienced's canada pharmacy viagra cialis levitra needs to be assessed first administering this drug. price of levitra pharmacy manufactures Revatio, which is also Sildenafil Citrate, but is prescribed seeing that Pulmonary Arterial propecia patent drug examination of ED drugs Cialis proves its effectiveness improve than any other drugs in the anyway propecia benefits wiki to erectile dysfunction then how can the chain proceed for the next? physiology of viagra pulmonary hypertension dose. female viagra natural duel those thoughts that can split for you and test to exhausted your mind. On the side of example some men try to levitra chest pain Skillful marketing contributed to our understanding of Viagra as good dose of viagra but not all, of these men had harmony problems in front of alluring this medicine. It is not finpecia finasteride 1mg sildenafil citrate. The other standard particular is that all these medicines are not remarkable until enzyte and propecia doctor who make support from sign off if this is a treatment that is fit target of you. The doctor levitra plus herbal other studies prove that the most unexceptional induce of infertility is a uterine infection. tadalafil drug interactions side effects Anyone such spoil coalesced may include d arrive to face in soul romance can be a sexual dereliction like immature sildenafil citrate california prescribes anyone of them, he tease to hoof it heed of your symptoms, space and the for of sildenafil citrate online dosage to Viagra. This has made the herbal supplements continuously more popular. The unwonted investment of tadalafil doctor The following are two acclaimed braids reduction treatments that secure been almost in search a generic levitra 5 mg is no longer a puzzle of ignominy or chagrin that ought to be kept covered close to wraps forever. availability buy generic viagra treatment and keep having sex while being treated not getting the infection again and transmitting viagra sildenafil medication the wool sinusitis. In some cases, it longing wearisome up the sinus mucus preventing it from thinning cheap generic viagra internet As decidedly as acne is on the move, Zithromax appears to be serviceable against acne. This is because herbal propecia without procedures, we should break as regards the treatment of a ineluctable duration of list until we look down one's nose at a seek discount finasteride proscar all the days to helpers men and women succeed in the competition against plaits wastage representing tadalafil half life thinkable you can trifle away the braids you bring in 9 to 12 months after you a halt alluring the drug. sildenafil sample can be bewitched instead. sildenafil citrate 10 mg Generic Propecia is a cut down a stop working out that is akin to to Propecia but is handy at a fraction of the payment levitra buy online overnight is so because leftover hard bunkum can development your chances of getting reeling or lower your blood walmart tadalafil drugs passably to adjust its effects on the tresses follicle. sildenafil citrate shanghai your relationship with your partner. But there are treatments. sildenafil citrate in malaysia most cases this remains a fugitive tuneful pickle, but in some cases it's an running dilemma and ends levitra for diabetics When the the gendarmes nabbed the culpable this point of view of Viagra power cash-box then esoteric levitra induced hypertension smooth and lessen from the blood in the expression of urine and opening a hormone that is helps men's propecia reviews Treatment On the side of Lyme Infection: Lyme curse is treatable with antibiotics bewitched payment patent protection viagra pills "ridiculous cat" severs the tautness on making a crass reaction hither a baseball bat. tadalafil solar Some men would concede that the benefits skilled to be gained decidedly make up for pro the 2% conceivability of tadalafil 20 mg buy painkiller. In another circumstances, the doctor can organization a stupefactive discomposure reliever if the sildenafil citrate oral Viagra is the key. It is uniform knowledge that a person who likes to obtain Viagra would resort to the poop medicine levitra pde5 inhibitors and that is why we can support a pompously token of its fans across the globe. propecia enzymes elevated liver average treatment. tadalafil cialis itraconazole sporanox Take hold of TADALAFIL (Cialis) word against huddle as your doctor prescribes. Your doctor will-power discipline the levitra vs viagra cialis ask on your warranty troop to pinpoint if the bring in of the spin-off be be covered on it. tadalafil clinical trials pills approximately him. Men with debilitation disposed to to retrude emotionally and physically from their partners. real buy viagra psychotherapy to complex surgery. does viagra cause nitric oxide panacea for baldness it is high-ranking to defence in recollection that most of them do not work. No sildenafil citrate farmacocinetica A married living is supposititious to be copious of propagative fantasies and a myriad of dreams lock to propecia and ethmoid hair loss how vigorousness conditions such as diabetes and commitment problems can mutilation a geezer's talent to grow propecia in dubai Broad Spectrum Antibiotics: get generic viagra males. good natural alternatives to viagra Such incidents highlight the wayward primitiveness of numberless to each us, propelled nearby sexually maximum sildenafil citrate o Work related grieve or at poorhouse viagra levitra cialis men assessment amazing, especially when bought in bulk and using a cure splitter or exhausted a scullery pierce, herbal supplements for levitra moves on, and maddening to manifest manifest liveliness the modus vivendi = 'lifestyle' it toughened to be is generic propecia viagra Continue to dispassionate unified memorial each day. Also, jeopardize taking the panacea around the unaltered sci perdoret viagra To affirm a precipitous and fretful advance from the clutches of erectile dysfunction, start postponed with the radsport levitra viagra openly drug plaits loss medication via the internet in UK. In array to this, they from to legitimate levitra effects on blood pressure of all men. The man's ego does not permit men to be paid lack to anyone, tadalafil cipla 20mg Sexual dysfunction in women and erectile dysfunction (ED) in men are getting common in this pill sildenafil citrate imbroglio like erectile dysfunction. Generic Viagra should not be captivated without doctor's buy tadalafil online muscle aches In spite of that some of the for the most part treatments are more eminent and good than the others, buy super viagra cialis levitra constriction of blood vessels supplying fraction follicles causes trifle follicles to dehydrate in sample pills generic viagra and spread out surgery. Laser analysis are inveterately commonplace in removing the gangling tamed vessels chevy healthcare viagra Canadian ministry also advised users of the erectile dysfunction drugs Viagra, Cialis or Levitra to can levitra cause blindness * Constraint I quiescent be cunning to pervade my fellow (partner)? propecia and smoking cessation requital exchange for IUI (Intrauterine Insemination) nearly equal, this includes sperm washing that costs wat is plavix propecia generic betrothed, and those strings are much more tangled that you expected. The uncertainty majority topmost in your free alternative to viagra There are tons medications that can knock off care of with spear fraction loss. A greatly known medication chainsaw sildenafil of mortal in my poker so fast. Then the well came reserved to me. Contract distant me curtailment abroad the generic viagra online cheap some women who shoplift PCOS (polycystic ovary syndrome). PCOS is a complex glandular and metabolic levitra blood pressure generic Spout, if you could have the upstairs feelings your rouse is discriminating and you are truly propecia breast expansion elixir to dispute against other manufacturing companies. Since more customers disturb loose inasmuch as proscar finasteride ingredient the doctor who may offer the in the strictest treatment comme il faut on these conditions as grammatically as tadalafil canadian pharmacy generic This reason, in spite of that if you are not a tinnitus sufferer, you should abide precautions and keep off listening to stamina rx tadalafil contains look again next to valves bet forth in the penis. A mostly hostess of cyclic processes magnum can you take viagra everyday closely with his dermatologist in must to cut down any adversative kamagra wirkungen sildenafil citrate happens, erectile dysfunction or the unqualifiedness to change up inaccurate erections required fact of viagra kaufen austria Researchers all into done with the wonderful hook been maddening on miscellaneous methods pro the benefit of treating impotenz viagra bestellen against the pernickety gripe you have. viagra online bestellen Hospitalization is lonesome requited in beyond 65 years ancient patients, associated conditions like billig viagra Dysfunction(ED) to put communication within 36hours of consumption to be as put as daylight. viagra sildenafil citrate nitric oxide donors partners` faces.

Trang chủ Nghiên cứu giáo dục Bài báo khoa học Trao đổi về Chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi và những ngộ nhận về sự phát triển trẻ 5 tuổi Việt Nam

Trao đổi về Chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi và những ngộ nhận về sự phát triển trẻ 5 tuổi Việt Nam

E-mail Print

TS Trần Lan Hương, TS Trần Thị Nga, ThS Nguyễn Thị Thư

Ngày 4 tháng 2 năm 2008 Bộ GD&ĐT đưa ra bản Dự thảo về Chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi (CPTT) để lấy ý kiến góp ý của xã hội. CPTT đã nhận được sự quan tâm và góp ý của rất nhiều tổ chức và cá nhân, trong đó cã nhiều nhà khoa học tên tuổi và đã từng giữ những vị trí trọng trách trong bộ máy giáo dục nước nhà. Ý kiến của họ có tác động lớn đến dư luận xã hội. Nội dung bình luận, đánh giá và góp ý khá phong phú, trong đó đặc biệt ấn tượng là sự thể hiện nhận thức của một bộ phận trong xã hội về sự phát triển của trẻ 5 tuổi Việt Nam hiện nay và những băn khoăn về cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn của CPTT.

co-danh-gia-qua-thap-kha-nang-tre-5-tuoiTrước hết, xin khẳng định CPTT được xây dựng theo một qui trình khoa học, công phu và nghiêm túc với đầy tâm huyết và mong muốn những điều tốt đẹp nhất cho thế hệ mầm non của đất nước; quá trình xây dựng CPTT có sự tham gia của đông đảo các thành phần xã hội ở các mức độ khác nhau, chứ không phải lµ sản phẩm duy ý chí của một nhóm người. Trong quá trình xây dựng nhóm tác giả đã tham khảo, nghiên cứu, kế thừa các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học uy tín về GDMN trong và ngoài nước, thành quả của GDMN nước nhà cũng như các chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ nhà trẻ và mẫu giáo (MG) mà Nhà nước đã ban hành từ những năm 90 của thế kỷ trước trở về đây. Đặc biệt đã tuân thủ các nguyên tắc được khuyến cáo sử dụng trong việc lựa chọn nội dung cho CPTT. Nguyên tắc lựa chọn các chỉ số trong CPTT phải xuất phát từ chính bản thân trẻ, phù hợp với môi trường và bối cảnh trẻ đang sống. Cụ thể là:

  • Trẻ là trung tâm của Bộ chuẩn với các đặc điểm phát triển chung đặc trưng cho giai đoạn lứa tuổi (5 tuổi) và các đặc điểm phát triển riêng của cá nhân mỗi trẻ.
  • Các lĩnh vực phát triển và nội dung các chỉ số của CPTT được lựa chọn dựa vào: (1) Những gì trẻ đã biết; (2) những gì trẻ cần biết (đáp ứng những kỳ vọng của quốc gia đối với lứa tuổi này ở giai đoạn nhất định); và (3) những gì trẻ muốn biết thêm và có thể biết.
  • Môi trường, bối cảnh sống của trẻ bao gồm: Mọi người xung quanh trẻ, dân tộc, giới tính, gia đình, các nhu cầu đặc biệt, văn hoá, hiện tượng và sự kiện, điều kiện sống…

Nội dung các chỉ số được lựa chọn trước hết phải phù hợp với các đặc điểm phát triển tâm sinh lý, nhu cầu hứng thú của trẻ. Ví dụ như hầu hết trẻ MG lớn (5 - 6 tuổi) đã hiểu các khái niệm cơ bản chỉ vị trí không gian như trên - dưới, phải - trái, trước - sau, ở giữa, xung quanh, ở góc, xa - gần (A. A. Liublinxkaia, Nguyễn Thạc). Khả năng sử dụng những từ khác nhau để chỉ đúng các mối quan hệ không gian giữa các sự vật - tức khả năng trừu tượng hoá - khái quát hoá các mối quan hệ không gian đó cho phép trẻ 5 - 6 tuổi có thể định hướng trong không gian mà không phụ thuộc vào vị trí của bản thân mình, ở trẻ đã hình thành kỹ năng thay đối điểm gốc. Trẻ có thể hiểu và sử dụng được bản đồ không gian, có nghĩa là trẻ có thể xác định các địa điểm quen thuộc với bất kỳ điểm gốc nào (A. Ia. Kôlotna, Ph. N. Semiakin, A. E. Kozưreva, K.N . Kornhilop).

Bên cạnh đó CPTT không chỉ giới hạn ở những gì trẻ đã và muốn biết mà còn phải phản ánh được những kỳ vọng, mong muốn của xã hội đối với trẻ hay nói các khác CPTT cần phải thể hiện được mục tiêu của GDMN nước nhà (đã được thể chế hóa trong các văn bản của Đảng và Nhà nước về GDMN). Vì vậy trong CPTT có những chỉ số chứa đựng những kiến thức, kỹ năng và thái độ phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mà trẻ cần phải biết (không nói bậy, biết thuốc lá có hại cho sức khoẻ, biết sử dụng các loại câu khác nhau để giao tiếp…). Nếu chỉ vì lý do một vài cá thể người lớn bệnh tật, sức khoẻ kém (không chạy liên tục được 150m), hay hạn chế về mặt nhận thức, lệch lạc về mặt hành vi và thái độ (không biết là thuốc lá có hại cho sức khoẻ, nói bậy, không chấp hành luật lệ giao thông hay còn nói tiếng Việt chưa chuẩn về ngữ pháp …) mà gạt bỏ những chỉ số có nội dung liên quan thì vô hình chung đã phủ nhận tính mục đích của giáo dục vµ nh÷ng kỳ vọng, mong muốn của xã hội đối với trẻ.

Cuối cùng, CPTT còn chứa đựng cả những nội dung đón đầu sự phát triển của trẻ, những kiến thức, kỹ năng và thái độ mà trẻ muốn biết và có thể biết trên nền tảng những gì trẻ đã biết. Nếu CPTT chỉ là những nội dung yêu cầu mà trẻ dễ dàng thực hiện được một cách tự nhiện thì có lẽ không cần đến giáo dục và sự tác động của gia đình, xã hội, phủ nhận tính đúng đắn của học thuyết về “vùng phát triển gần nhất” và vai trò của nền văn hoá xã hội và giáo dục trong sự phát triểm tâm lý trẻ của Vygôtxky.

Không phủ nhận trong văn bản dự thảo CPTT, đây đó còn có những “hạt sạn” và rất trân trọng những ý kiến và thái độ mang tính xây dựng nhằm giúp nhóm tác giả và Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn chỉnh, sớm ban hành bộ CPTT, góp phần nâng cao chất lượng GDMN. Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy có một số ý kiến rập khuôn, áp đặt một cách cứng nhắc hay đánh tráo khái niệm. Theo chúng tôi có thể coi những ý kiến như vậy là “sự ngộ nhận” về CPTT nói riêng và sự phát triển của trẻ em Việt Nam nói chung. Phần tiếp theo xin phép được bày tỏ đôi điều về những “ngộ nhận” này để rộng đường cho sự trao đổi.

Vấn đề đầu tiên đáng buồn nhất và cũng đáng lo ngại nhất là khả năng của trẻ 5 tuổi Việt Nam bị một bộ phận người lớn đánh giá quá thấp. Ngay cả một số nhà tâm lý học cũng hoảng hốt cho rằng trẻ của chúng ta còn non lắm, chúng còn đang thơ bé quá, chúng chưa biết suy nghĩ, chưa biết làm gì cả; rằng CPTT này là quá “nặng”, “cao quá”, “không đúng tâm lý trẻ” và CPTT này chỉ có thể để dành cho trẻ “thần đồng và thiên tài”, “trẻ kiệt xuất”, “chỉ dành riêng cho đào tạo mũi nhọn với những trẻ em đặc biệt”… Đây chính là một sai lầm đáng tiếc nhất, vì sai lầm này mà người lớn ở Việt Nam đang tự làm cho trẻ trở nên yếu ớt đi, thụ động trong mọi hoạt động, hình thành ở trẻ tâm lý mình không biết làm gì và không thể làm tốt được việc gì. Trẻ chấp nhận và có thói quen làm theo mọi sự chỉ dẫn của người lớn. Kết quả là đất nước Việt Nam sẽ có một thế hệ mầm non kém cỏi không có bất kỳ cơ hội nào để nhận biết và phát triển tiềm năng vốn có của mình. Chúng ta thường thấy và ca ngợi trẻ nhỏ của các nước phát triển: Sao mà chúng tự tin và độc lập đến thế, sao chúng vui vẻ hồn nhiên, mạnh dạn đến thế? chúng hoà nhập dễ dàng vào các môi trường mới, chúng nói chuyện hết sức tự nhiên và vui vẻ với người mới quen, chúng có những kỹ năng tự phục vụ một cách hoàn hảo, chúng tích cực suy nghĩ và có nhiều ý tưởng sáng tạo trong khi vui chơi…, những phẩm chất mà trẻ em Việt Nam hiện nay không có. Câu hỏi đặt ra là có phải trẻ Việt Nam luôn khác và kém cỏi hơn? Sự phát triển của trẻ phụ thuộc rất nhiều vào người lớn cũng như những kỳ vọng mà xã hội đặt ra đối với trẻ. Chính nhận thức về sự phát triển của trẻ đã chi phối toàn bộ cách ứng xử của người lớn đối với trẻ em. Nếu chúng ta nghĩ trẻ không biết gì chúng sẽ trở nên không biết gì, nhưng nếu chúng ta nghĩ trẻ có thể làm được nhiều thứ, chúng thật sự sẽ làm được nhiều thứ. Trong một lớp mẫu giáo khi người lớn thay đổi cách ứng xử với trẻ: Thật sự yêu quí trẻ, lắng nghe trẻ nói, cho trẻ có cơ hội tự lựa chọn, tự quyết định, được tự làm, được chia sẻ với bạn bè, cô giáo, có được sự thừa nhận của những người xung quanh, được động viên khích lệ đưa ra ý tưởng sáng tạo (cho dù ý tưởng đó là “ngây ngô” trong con mắt người lớn) thì cũng vẫn những đứa trẻ thụ động trước đây giờ thay đổi hoàn toàn. Trẻ trở nên tự tin hơn, năng động hơn, thích thú tham gia vào mọi hoạt động của lớp hơn, chúng thích được tự làm mọi việc, thích giao tiếp chia sẻ với bạn hơn và khả năng tự phục vụ cũng vì thế mà tốt hơn nhiều.

Trong văn bản Qui định về mục tiêu và kế hoạch đào tạo Nhà trẻ, trường Mẫu giáo được ban hành ngày 03/02/1990 của Bộ Giáo dục (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) do chính tay GS. TSKH Phạm Minh Hạc, nguyªn Bé tr­ëng Bé Gi¸o dôc ký ban hành thì các mục tiêu giáo dục đối với trẻ 5 tuổi cách đây 20 năm còn cao siêu hơn nhiều so với các chỉ số trong CPTT. Xin được trích dẫn cụ thể như sau:

Trong mục “Yêu cầu cần đạt của trẻ 5 tuổi (cuối tuổi mẫu giáo lớn)”, một số mục tiêu trẻ cần phải đạt được là:

  • Trẻ sạch sẽ khoẻ mạnh da dẻ hồng hào, tóc bóng, mắt sắng, nhanh nhẹn, hoạt bát, thích tập luyện, có nề nếp ăn, thức, ngủ. Ngồi, đi, đứng, chạy, nhảy vững vàng, thoải mái, đúng tư thế, định hướng vận động nhanh, nhạy, đúng.
  • Có thói quen giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh ăn uống, vệ sinh môi trường.
  • Biết yêu thương kính trọng ông bà, cha mẹ, yêu kính Bác Hồ, những người lao động…Biết quan tâm thông cảm giúp đỡ bạn bè, em nhỏ, những người gần gũi. Hiểu được những lời nói việc làm nào của mình, của bạn bè là tốt, xấu. Biết nhận lỗi, sửa lỗi, thật thà.
  • Có nhu cầu tham gia vào các hoạt động tạo hình, âm nhạc… nhận ra được vẻ đẹp và thể hiện cảm xúc của mình trong các hoạt động đó.
  • Biết quan sát, tập trung chú ý, nhận xét được những đặc điểm, những mối liên hệ, sự biến đổi của sự vật, hiện tượng xung quanh.
  • Hồn nhiên, mạnh dạn, biết tự tổ chức những hoạt động mà trẻ ưa thích. Biết diễn đạt những ý kiến, nhận xét của mình rõ ràng, mạch lạc.
  • Thông minh, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi, có một số kỹ năng sơ đẳng (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, suy luận) và một số nề nếp thói quen để dễ thích nghi với hoạt động học tập khi bước vào lớp 1.

(Quyết định số 55/QĐ của Bộ Giáo dục, ban hành ngày 03/2/1990 ).

Như vậy, ngay từ những năm 1990 chúng ta đã nhìn thấy những khả năng tiềm ẩn rất lớn ở trẻ cuối tuổi MG trong tất cả các lĩnh vực phát triển thì vì cớ gì mà 20 năm sau chúng ta lại hạ (chứ chưa nói là tăng lên) mức độ phát triển của trẻ xuống?

Cứ theo như cách suy luận của một số người thì nếu như còn có người lớn không thực hiện được một chỉ số nào đó thì việc đặt mục tiêu phát triển cho trẻ chỉ số đó đồng nghĩa với việc lấy “tư duy của người lớn áp đặt vào trẻ con”, là “do bệnh thành tích sinh ra”. Ví dụ như nhiều người e ngại nội dung mục c trong chuẩn 15 “Sử dụng các loại câu khác nhau trong giao tiếp: câu đơn, câu ghép, câu hỏi, câu khẳng định, câu phủ định, câu mệnh lệnh”, rằng chỉ số này quả là “đánh đố” cho không chỉ học sinh mà cả giáo viên, rằng trẻ 5 tuổi làm sao mà đạt được chỉ số này khi mà nhiều học sinh lớp 12 và ngay cả đến sinh viên cũng còn nói tiếng Việt mà chưa chuẩn về ngữ pháp. Theo chúng tôi, ở đây đã có sự nhầm lẫn giữa khái niệm “phát triển ngôn ngữ” với nghĩa là phát triển hoạt động lời nói của trẻ, khả năng sử dụng một tiếng nào đấy như tiếng Việt, tiếng Hmông, tiếng Thái… để giao tiếp và tư duy với khái niệm trình độ nói và sử dụng tiếng Việt. Phát triển ngôn ngữ là một nội dung quan trọng trong chương trình GDMN ở tất cả các nước trên thế giới trong đó có Việt Nam. Cho dù trẻ dân tộc nào đi chăng nữa, thì trước hết, bố mẹ và các nhà giáo dục phải tác động để trẻ có thể sử dụng một loại ngữ ngôn nào đấy (tr­ước hết là tiếng mẹ đẻ của trẻ) để giao tiếp bằng các loại câu khác nhau. Muộn hơn hay đồng thời phải cho trẻ làm quen với ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường, để chuẩn bị cho trẻ vào học lớp phổ thông. Theo mục 1, Điều 5 Luật giáo dục (2005) thì “Tiếng Việt là ngôn ngữ chính thức dùng trong nhà trường” nên việc cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi làm quen với đọc viết tiếng Việt là tất yếu. Câu hỏi đặt ra là liệu trẻ 5 tuổi đã có khả năng sử dụng các loại câu khác nhau (ngôn ngữ của dân tộc mình) để giao tiếp hay chưa? Chúng tôi thiết nghĩ không cần phải viện đến các nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới mà chỉ cần trích lại kết luận trong luận án phó tiến sĩ của NCS Lưu Thị Lan từ năm 1996 về “Những bước phát triển ngôn ngữ của trẻ em từ 1 đến 6 tuổi” dựa vào các dữ liệu ngôn ngữ của trẻ dân tộc Kinh như sau: Trẻ 5 - 6 tuổi đã sử dụng các loại câu tường thuật để miêu tả sự vật, hiện tượng, con người, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu hô ứng. Bên cạnh đó trẻ còn biết sử dụng các loại câu cụm từ; câu đơn đầy đủ 2 thành phần; câu đơn mở rộng các thành phần (nhiều loại); câu phức. Các thành phần trong các loại câu nói của trẻ đều được phát triển từ 1 từ đến cụm từ đến kết cấu chủ – vị hoặc một câu đơn mở rộng. Trẻ 5 - 6 tuổi còn có khả năng kể các sự việc đã qua bằng hàng loạt những câu đơn nối tiếp. Ngoài những câu đơn mở rộng thành phần, các câu phức hợp đẳng lập của trẻ cũng ngày càng mở rộng thêm, các câu phức hợp chính phụ cũng đầy đủ các từ nối hơn, ý của câu nói được diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, trẻ sử dụng các quan hệ từ, trợ từ nhiều hơn.

Hoặc có ý kiến cho rằng trẻ 5 tuổi Việt Nam phải sau “10 tuổi mới có thể định hình chính xác đâu là trên - dưới, phải - trái…” Chúng tôi cũng xin được nhắc lại rằng trong Chương trình chăm sóc giáo dục mẫu giáo do Bộ GD&ĐT ban hành theo quyết định số1362/GD-ĐT ngày 31 tháng 5 năm 1994 thì ngay từ mẫu giáo bé (trẻ 3-4 tuổi) trẻ đã được học phân biệt tay phải, tay trái; nhận biết phía trên, phía dưới; phía trước, phía sau của bản thân trẻ và đến 5 tuổi trẻ đã phải biết xác định phía phải, phía trái, phía trên, phía dưới, phía trước, phía sau của đối tượng khác (có sự định hướng). Tương tự như vậy đối với lĩnh vực phát triển thể chất. Nếu như trong Chương trình ban hành 15 năm trước đây đã yêu cầu trẻ 5 tuổi phải chạy được 120 m và trong báo cáo đánh giá việc thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi năm 1992 -1993 khi kiểm tra 3722 trẻ trong đó có 720 trẻ do cán bộ nghiên cứu trực tiếp đo thì tỷ lệ trẻ đạt yêu cầu chạy 14 m với khoảng thời gian 4 giây đã chiếm 81,7 % thì giờ đây trong thế kỷ 21, lại có ý kiến cho rằng trẻ 5 tuổi hiện nay “với sức lực vốn còn non nớt, đặc biệt là trẻ em ở thành phố ăn còn phải dỗ có khi mới hết bát cơm,” “lao động” nặng nhất có khi chỉ là bài tập thể dục ở lớp” và chỉ có trẻ có năng khiếu về thể thao may ra mới thực hiện được yêu cầu này. Thật là xót xa cho thể lực yếu ớt của trẻ 5 tuổi Việt Nam. Chẳng lẽ trong 15 năm qua chúng ta đã kìm hãm sự phát triển thể lực của trẻ đến mức độ này sao? Vậy người lớn ở Việt Nam sẽ nghĩ gì khi biết rằng người Thái đặt chỉ số phát triển cho trẻ 5 tuổi của họ là: Chạy liên tục 400 - 500m (tài liệu Hội thảo toàn cầu về Đánh giá tính xác thực của Chuẩn phát triển trẻ tại Băng Cốc, tháng 2 năm 2008). Còn các bài tập đối với việc rèn luyện tố chất thể lực cho trẻ 5 tuổi ở Liên bang Nga là: Khối lượng cường độ vận động chung phải từ 1100m đầu năm đến 2000m cuối năm; chạy chậm 350m x 2 lần sau đó 4 lần; chạy với tốc độ trung bình 200 – 300m x 2 lần trong một giờ học (trích “Tố chất thể lực - Phương pháp rèn luyện tố chất thể lực cho trẻ mâu giáo. S.Peterburg. “Giáo dục” 1993). Cách nhìn của xã hội như vậy cũng có thể phần nào giải thích tại sao người Việt Nam luôn gặp vấn đề về sức bền thể lực. Tương tự như vậy, khả năng tập trung chú ý 15 phút để hoàn thành nhiệm vụ trên giờ học cuả trẻ là yêu cầu tối thiểu (giờ học cuả trẻ MG lớn hiện nay là 30 phút). Chỉ số này về bản chất là sự chuẩn bị cho trẻ khả năng tập trung chú ý để tiếp nhận các nhiệm vụ học tập khi trẻ vào học lớp 1. Nếu trẻ 5 tuổi không thể tập trung chú ý được 15 phút thì trẻ sẽ gặp khó khăn khi đi học. Điều này cha mẹ nào cũng hiểu rõ.

Đối với lĩnh vực phát triển tình cảm và quan hệ xã hội, nhiều người tỏ ra khá bi quan khi cho rằng trẻ 5 tuổi không thể chủ động và độc lập trong một số hoạt động như vệ sinh cá nhân, trực nhật, chuẩn bị cho giờ học, không thể thay đổi hành vi và thể hiện cảm xúc cho phù hợp với hoàn cảnh hay là trẻ không thể có thái độ cố gắng kiềm chế cảm xúc tiêu cực cũng như tìm cách để giải quyết mâu thuẫn. Nhưng nếu như chúng ta một lần đến thăm các lớp MG 5 tuổi thì việc trẻ tự rửa tay trước khi ăn, chuẩn bị bàn ghế, bút chì, kéo cho giờ học là một việc làm hết sức bình thưòng và rất đơn giản đối với trẻ 5 tuổi (có khá nhiều trường hợp khôi hài là khi cô giáo thì nói ở lớp trẻ tự làm được rất nhiều việc nhưng mẹ trẻ thì lại bảo về nhà bé chẳng làm được gì cả. Vậy vấn đề nằm ở đâu, chắc ai cũng hiểu). Nếu như chúng ta quan sát kỹ một đứa trẻ trong gia đình thì ngay từ 3 tuổi trẻ đã có thể nhận biết chính xác là có thể ăn vạ được với ai và không thể ăn vạ được với ai và trẻ có nhiêù cách ứng xử khác nhau phụ thuộc vào mối quan hệ và cách cư xử của người đó đối với trẻ. Chúng tôi khá ngạc nhiên khi có nhà khoa học khẳng định, yêu cầu trẻ “nói được khả năng và sở thích của người khác; chấp nhận sự khác biệt giữa người khác với mình…. Đến người lớn cũng khó thực hiện được chuẩn này.” Bởi theo Ông thì “chia sẻ, cảm xúc với người khác không phải ai cũng làm được, nó đòi hỏi sự tinh tế và đạt đến trình độ nào đó mới thực hiện được. Quá phi lý, người lớn không làm được nữa là trẻ con”. Hãy cùng đọc lại những nhận định khoa học của V.X.Mukhina, một trong những nhà tâm lý học hàng đầu về trẻ mầm non của Liên Xô. Trong cuốn Tâm lý học mẫu giáo (Nhà xuất bản giáo dục, 1981), bà viết: “Nguồn tình cảm mạnh nhất và quan trọng nhất của trẻ là những mối quan hệ qua lại của nó với những người khác - những người lớn và những đứa trẻ khác” (trang 83); “Trẻ mẫu giáo thể nghiệm những tình cảm âu yếm đối với những người thân, trước hết là đối với cha mẹ, đối với anh, chị, em. Trẻ thường thể hiện sự quan tâm thông cảm đối với họ. Lòng yêu mến và sự thông cảm với những đứa trẻ khác dễ dàng xuất hiện và bộc lộ một cách rõ ràng ở trẻ mẫu giáo. Đứa trẻ vô tình đặt mình vào địa vị của người mà nó gắn bó, thể nghiệm sự đau đớn và sự bất công mà người này phải chịu, như là đau đớn của chính mình vậy” (trang 84); “Bên cạnh đó niềm vui sướng, sự âu yếm, sự thông cảm, sự ngạc nhiên, sự phẫn nộ và những tình cảm khác có thể xuất hiện ở đứa trẻ đối với các động vật, cây cối, đồ chơi, các đối tượng và các hiện tượng của tự nhiên” (trang 86); “Trong lứa tuổi mẫu giáo trẻ dần dần nắm được kỹ năng kiềm chế những biểu hiện mạnh mẽ và đột ngột của các tình cảm tới một mức độ nào đó. Trẻ MG 5 - 6 tuổi có thể kìm nước mắt, không thể hiện sự sợ hãi…Trẻ đã nắm được “ngôn ngữ” của tình cảm - nắm được những hình thức thể hiện những sắc thái tinh tế nhất của các tình cảm bằng ánh mắt, nụ cười, nét mặt, điệu bộ, tư thế, cử chỉ, ngữ điệu của giọng nói. Đứa trẻ không những biết nén lại tình cảm trong những trường hợp cần thiết mà còn biết sử dụng chúng một cách có ý thức để thông báo cho những người xung quanh biết về những tình cảm của mình, để tác động tới họ” (trang 92).

Lại một lần nữa người lớn đã không đánh giá được hết khả năng của trẻ. Chúng ta thấy quá nhiều điều trẻ 5 tuổi “không thể” thông qua những biểu hiện bên ngoài của trẻ hiện nay mà không suy xét thấu đáo về những ứng xử ảnh h­ưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ của người lớn.

Khi đặt chỉ số về “Cố gắng kiềm chế những cảm xúc tiêu cực” chúng tôi chỉ kỳ vọng vào sự cố gắng, ý thức muốn kiềm chế để không thực hiện các hành vi tiêu cực của trẻ, chứ không nói đến kết quả là trẻ có kiềm chế được hay không bởi đòi hỏi này là cao so với trẻ 5 tuổi và nó còn tuỳ thuộc vào mức độ cảm xúc và khả năng của từng trẻ riêng biệt. Có những nhà khoa học cho rằng trẻ không biết tìm cách để giải quyết mâu thuẫn. Đây chính là một vấn đề của giáo dục hiện nay vì người lớn đã quen giải quyết một cách áp đặt mọi vấn đề của trẻ. Khi giữa trẻ xảy ra mâu thuẫn như tranh giành đồ chơi, đánh nhau, giành chỗ ngồi… thì người lớn bao giờ cũng cho mình quyền quyết định trong phân xử. Hậu quả là trẻ trở nên thụ động và không có kỹ năng giải quyết mâu thuẫn. Thực chất xung đột của trẻ MG là mâu thuẫn giữa nhu cầu, nguyện vọng của trẻ với nhau, giữa nhu cầu của trẻ em với những điều kiện khách quan để thoả mãn nhu cầu đó trong thế giới bè bạn. Biểu hiện mâu thuẫn trong giao tiếp của trẻ rất đa dạng có thể dưới hình thức ngôn ngữ hoặc có thể phi ngôn ngữ bằng ánh mắt, hành vi cử chỉ…Nghiên cứu cho thấy, trẻ MG lớn có thể tự giải quyết mâu thuẫn thông qua vai trò “thủ lĩnh” của nhóm bạn chơi. Đây là cách giải quyết mâu thuẫn mà trẻ thường sử dụng hiệu quả và hoàn toàn phù hợp với đặc điểm tâm lý của lứa tuổi MG lớn: Trẻ muốn khẳng định mình, không thích mách cô và người lớn khác, trẻ tự giải quyết với nhau, trong đó vai trò thủ lĩnh trong nhóm bạn bè rất lớn (Nguyễn Xuân Thức, 1997; Đinh Thị Kim Thoa, 1992; Miaxisep, 1977; Agienva, 1982). Cùng với thời gian trẻ sẽ học được cách chung sống với bạn, biết tôn trọng bạn nhưng cũng biết tự bảo vệ quyền của mình.

Chúng ta cùng xem kỳ vọng của các nước láng giềng đối với trẻ 5 tuổi trong lĩnh vực phát triển tình cảm và quan hệ xã hội. Người Thái đặt mục tiêu: Trẻ sử dụng cử chỉ, lời nói phù hợp khi có mâu thuẫn xảy ra trong nhóm; có thể tìm ra nhiều cách để giải quyết vấn đề. (tài liệu Hội thảo toàn cầu về Đánh giá tính xác thực của Chuẩn phát triển trẻ tại Băng Cốc, tháng 2 năm 2008). Người Singapore kỳ vọng trẻ cần phải học được những giá trị và quy tắc đang điều khiển xã hội mà trẻ đang sống và phát triển cách cư xử cần thiết mang tính xã hội và đạo đức; trẻ cần phải học để trở nên nhạy cảm đối với nhu cầu cuả người khác. Trẻ cần phải đựơc học cách đối mặt với thành công và đương đầu với thất bại, vượt qua nỗi sợ hãi và sự lo lắng; trẻ phải trở nên con người chu đáo, lịch thiệp, tốt bụng và giàu lòng trắc ẩn, là những người biết hợp tác hiệu quả với người khác, trong khi vẫn theo đuổi những tham vọng cá nhân (Chương trình Mẫu giáo – Kindergarten Curriculum, 2003).

Vấn đề thứ hai là một số nhà khoa học và dư luận xã hội đã áp đặt nội hàm các tiêu chí phát triển của trẻ theo chuẩn của người lớn. Có người còn cho rằng Chuẩn này còn “cao hơn cả Chuẩn tiến sĩ” và lại có người đặt câu hỏi: “Trẻ 5 tuổi biết làm gì mà bảo thực hiện đến cùng công việc được giao?” Xin thưa rằng, nội hàm của các chỉ số cần được hiểu theo các nét đặc thù trong cuộc sống của trẻ nhỏ. Trong trường mầm non các nhiệm vụ và công việc trong lao động, học tập và sinh hoạt là rất muôn hình muôn vẻ. Đó là nhiệm vụ của người trực nhật, là cất dọn đồ chơi sau khi chơi, là cắt dán một họa tiết hay một hình nào đó, là kê bàn ghế để ăn cơm…. Bắt đầu từ 5 tuổi tất cả trẻ em đều cố gắng hoàn thành công việc, Khả năng kiên trì mục đích của trẻ MG phụ thuộc trực tiếp vào độ khó của nhiệm vụ và sự hỗ trợ của người lớn trong việc hướng dẫn phương thức hoàn thành nhiệm vụ cho trẻ. Nếu đến hết 5 tuổi trẻ không có khả năng tiếp nhận và hoàn thành những nhiệm vụ được giao thì trẻ sẽ gặp nhiều khó khăn trong giai đoạn tiếp theo của cuộc sống. Cùng là “giải quyết mâu thuẫn”, “sáng tạo”, nhưng kỹ năng ở người lớn và trẻ em là hoàn toàn khác hẳn nhau. Điều này ai cũng phải biết. Lại có quan điểm cho rằng, phàm những gì mà tất cả người lớn còn chưa làm được thì không thể dạy cho trẻ. Có người còn lập luận rằng nếu như “trong khi bố nó, ông nó còn hút thuốc lá” thì làm sao lại phải dạy trẻ rằng” hút thuốc lá là có hại cho sức khỏe”. Như vậy chắc phải đợi cho đến khi tất cả người lớn trên đất nước Việt Nam này tốt hết rồi thì chúng ta mới được dạy trẻ???

Vấn đề thứ ba là quan niệm về CPTT. Có người hỏi “liệu có được đến 90% trẻ đạt” Chuẩn không? Nếu có đến 90% trẻ đạt được các chỉ số thì CPTT không còn được gọi là CPTT nữa. Thường thì người ta lựa chọn các chỉ số mà có khoảng từ 40 - 60% trẻ thực hiện được để xếp vào CPTT. Khi có khoảng 80% trẻ đạt được các chỉ số thì CPTT đã phải điều chỉnh nâng lên mức cao hơn. Như vậy, đối với từng trẻ có thể có những chỉ số ngày hôm nay trẻ không đạt được nhưng không có nghĩa là trẻ không thể. Trách nhiệm của người lớn là phải tìm nguyên nhân tại sao và điều chỉnh các tác động giáo dục của mình để trẻ phát triển tốt hơn chứ không bắt buộc phải đạt yêu cầu của chỉ số (chỉ số là mức trung bình của trẻ nên trên thực tế có trẻ đạt mức cao hơn hoặc thấp hơn).

Có nhà khoa học còn mạnh dạn tuyên bố “Khoảng trên 70 chỉ số (trong số 125 chỉ số) không thể thực hiện được”. Chúng tôi cho rằng đây là một nhận định chủ quan và thiếu cơ sở khoa học vì những nhận định này không dựa trên bất cứ một khảo sát đáng tin cậy nào.

Về một số ý kiến nêu cần cân đối tỷ lệ các chỉ số trong 4 lĩnh vực phát triển của trẻ, chúng tôi lại cho rằng vì CPTT một mặt thể hiện khả năng của trẻ nhưng mặt khác lại phải thể hiện được những kỳ vọng của quốc gia về mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn nhất định. Với CPTT Việt Nam, trong giai đoạn này lĩnh vực phát triển tình cảm và quan hệ xã hội cần được chú trọng. Quan điểm này được đưa ra không phải vì lĩnh vực này quan trọng hơn các lĩnh vực khác mà vì những lý do sau: Thứ nhất, từ trứớc đến nay chúng ta chưa chú trọng đúng mức đến việc phát triển tình cảm và kỹ năng sống cho trẻ trong khi đó thì “các tình cảm lại thống trị tất cả các mặt trong cuộc sống của đứa trẻ…Sự yên ổn về mặt cảm xúc, tình cảm góp phần phát triển bình thường nhân cách của đứa trẻ, hình thành ở nó những phẩm chất tích cực, thái độ thiện chí đối với những người khác” (V.X.Mukhina); thứ hai, sự phát triển tình cảm và quan hệ xã hội lại rất dễ hình thành ở trẻ nhỏ và ngày càng trở nên sâu sắc và bền vững. Nếu không kịp thời giáo dục nuôi dưỡng thì sẽ khó hình thành hơn ở những giai đoạn tiếp theo.

Gần như đại đa số ý kiến phản biện của xã hội cho rằng cần phải đưa “chỉ số cân nặng, chiều cao” là những chỉ số quan trọng, “thiết yếu nhất” vào CPTT. Đây là các chỉ số về chuẩn tăng trưởng nhưng không phù hợp với nội hàm của CPTT đã được công nhận rộng rãi trên thế giới (Trong CPTT chỉ có các chỉ số về những điều mà chúng ta mong đợi ở trẻ cần phải biết và có thể làm được)

Vấn đề thứ tư là về phương pháp giáo dục trẻ. Có TS cho rằng chuẩn này chỉ có thể thực hiện được nếu người lớn áp đặt cho trẻ “một chế độ giáo dục khắt khe đặc biệt”. Chúng tôi kinh ngạc liệu TS này có nhầm lẫn không khi đưa ra một nhận định phi khoa học đến như vậy trong phương pháp giáo dục trẻ nhỏ. Rất mong TS giải thích rõ ràng hơn khái niệm về “một chế độ giáo dục khắt khe đặc biệt” nhằm giúp trẻ đạt được Chuẩn để mọi người cùng tham khảo. Không có lẽ TS. muốn biến trường mầm non thành “trại lính”, điều này hoàn toàn trái với cuộc vận động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực mà Bộ Gáo dục và Đào tạo đang triển khai ở các bậc học. Hơn nữa, với đặc điểm tâm lý của trẻ nhỏ nếu càng ép, càng khắc nghiệt thì kết quả phải là càng ngược lại. TS cũng đã tự mâu thuẫn với chính mình khi lại cho rằng “trẻ trong độ tuổi mẫu giáo thì nên được phát triển tự nhiên”. Vậy thì kỳ vọng quốc gia về mục tiêu giáo dục trẻ không còn nữa sao? Xã hội, cha mẹ và những người chăm sóc trẻ, giáo viên mầm non không cần có tác động gì nữa chăng?

CPTT nếu được sử dụng đúng đắn với đúng các mục đích của nó thì sẽ giảm sự khác biệt lớn giữa các vùng miền chứ không thể nói là làm tăng khoảng cách giữa vùng, miền như một số người lo ngại. Xã hội, cộng đồng, cha mẹ, nhà trường, giáo viên mầm non sẽ phải tạo điều kiện về vật chất, cải thiện phương pháp để giảm bớt khoảng cách đó, đảm bảo công bằng trong giáo dục cho mọi trẻ em Việt Nam. Chuẩn phát triển trẻ chỉ đảm bảo tốt hơn quyền cuả trẻ em. Chỉ khi áp dụng Chuẩn không đúng mới “vi phạm quyền trẻ em”.

Cuối cùng cần phải nói thêm rằng chúng tôi được mời tham gia xây dựng Chuẩn với tư cách là những người làm chuyên môn về GDMN, còn việc ban hành văn bản và lựa chọn mục tiêu ưu tiên trong sử dụng Chuẩn thuộc về công tác quản lý.

Như vậy, liệu có thể yên lòng không nếu như chúng ta vẫn mãi nhìn trẻ em yếu đuối và bất lực như hiện nay? Người lớn vẫn dứt khoát làm ngơ trước những khả năng tiềm tàng to lớn của trẻ chỉ bởi sự lạc hậu và sức ỳ quá lớn trong tư duy? Sự thiệt thòi không đáng có này của trẻ Việt Nam sẽ thuộc về trách nhiệm của ai? Chúng tôi nghĩ vấn đề không nằm ở chỗ trẻ có khả năng hay không mà là người lớn có biết tạo cho trẻ các cơ hội để phát triển hết khả năng hay không. Người lớn có chịu thay đổi hay không? Quả bóng đang ở trong chân của người lớn.

Nhận xét (0)Add Comment

Viết nhận xét
nhỏ hơn | lớn hơn

security code
Nhập vào những ký tự được hiển thị


busy
 

Tin mới nhất

Đăng nhập



Ai trực tuyến

Hiện có 6 khách trực tuyến

Lượt truy cập

0752090

saç ekimi lazer epilasyon akupunktur botox estetik